{"id":741,"date":"2023-08-25T09:42:56","date_gmt":"2023-08-25T09:42:56","guid":{"rendered":"https:\/\/astronomia.bedigital.cl\/?page_id=741"},"modified":"2025-08-27T17:53:45","modified_gmt":"2025-08-27T17:53:45","slug":"collaborations","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/astronomia.udp.cl\/es\/research\/collaborations\/","title":{"rendered":"Colaboraciones"},"content":{"rendered":"<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"741\" class=\"elementor elementor-741\" data-elementor-settings=\"{&quot;ha_cmc_init_switcher&quot;:&quot;no&quot;}\">\n\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-0a65cac elementor-section-height-min-height elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-items-middle\" data-id=\"0a65cac\" data-element_type=\"section\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;,&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-background-overlay\"><\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-no\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-d14a896\" data-id=\"d14a896\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8d1e2ca elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"8d1e2ca\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<style>\/*! elementor - v3.20.0 - 13-03-2024 *\/\n.elementor-heading-title{padding:0;margin:0;line-height:1}.elementor-widget-heading .elementor-heading-title[class*=elementor-size-]>a{color:inherit;font-size:inherit;line-height:inherit}.elementor-widget-heading .elementor-heading-title.elementor-size-small{font-size:15px}.elementor-widget-heading .elementor-heading-title.elementor-size-medium{font-size:19px}.elementor-widget-heading .elementor-heading-title.elementor-size-large{font-size:29px}.elementor-widget-heading .elementor-heading-title.elementor-size-xl{font-size:39px}.elementor-widget-heading .elementor-heading-title.elementor-size-xxl{font-size:59px}<\/style><h1 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Colaboraciones<\/h1>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-8fb764f elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"8fb764f\" data-element_type=\"section\" data-settings=\"{&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-40400fc\" data-id=\"40400fc\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c6254ff elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"c6254ff\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<h5 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default translation-block\"><br>Aqu\u00ed se enumeran nuestras colaboraciones de investigaci\u00f3n actuales dentro de la IEA y con grupos externos. <i>Solo<\/i> incluimos los proyectos que lideramos desde la IEA; no se trata simplemente de una lista de proyectos importantes en los que participamos.\n<br>\n<br>\nHaga clic en cada colaboraci\u00f3n para obtener m\u00e1s informaci\u00f3n.<\/h5>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4afefef elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"4afefef\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<style>\/*! elementor - v3.20.0 - 13-03-2024 *\/\n.elementor-column .elementor-spacer-inner{height:var(--spacer-size)}.e-con{--container-widget-width:100%}.e-con-inner>.elementor-widget-spacer,.e-con>.elementor-widget-spacer{width:var(--container-widget-width,var(--spacer-size));--align-self:var(--container-widget-align-self,initial);--flex-shrink:0}.e-con-inner>.elementor-widget-spacer>.elementor-widget-container,.e-con>.elementor-widget-spacer>.elementor-widget-container{height:100%;width:100%}.e-con-inner>.elementor-widget-spacer>.elementor-widget-container>.elementor-spacer,.e-con>.elementor-widget-spacer>.elementor-widget-container>.elementor-spacer{height:100%}.e-con-inner>.elementor-widget-spacer>.elementor-widget-container>.elementor-spacer>.elementor-spacer-inner,.e-con>.elementor-widget-spacer>.elementor-widget-container>.elementor-spacer>.elementor-spacer-inner{height:var(--container-widget-height,var(--spacer-size))}.e-con-inner>.elementor-widget-spacer.elementor-widget-empty,.e-con>.elementor-widget-spacer.elementor-widget-empty{position:relative;min-height:22px;min-width:22px}.e-con-inner>.elementor-widget-spacer.elementor-widget-empty .elementor-widget-empty-icon,.e-con>.elementor-widget-spacer.elementor-widget-empty .elementor-widget-empty-icon{position:absolute;top:0;bottom:0;left:0;right:0;margin:auto;padding:0;width:22px;height:22px}<\/style>\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-bb98e4a e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"bb98e4a\" data-element_type=\"container\" data-settings=\"{&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\" data-core-v316-plus=\"true\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-de275ca e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"de275ca\" data-element_type=\"container\" data-settings=\"{&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d9b1c37 premium-modal-dismissible-yes elementor-widget elementor-widget-premium-addon-modal-box\" data-id=\"d9b1c37\" data-element_type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;premium_modal_box_animation&quot;:&quot;fadeInDown&quot;}\" data-widget_type=\"premium-addon-modal-box.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\n\t\t<div class=\"premium-modal-box-container\" data-settings=\"{&quot;trigger&quot;:&quot;image&quot;,&quot;show_on_exit&quot;:false}\">\n\t\t\t<div class=\"premium-modal-trigger-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" data-toggle=\"premium-modal\" data-target=\"#premium-modal-d9b1c37\" class=\"premium-modal-trigger-img\" src=\"https:\/\/astronomia.udp.cl\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/logoBlancoAgatha.png\" alt=\"logoBlancoAgatha\">\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t\t\t<div id=\"premium-modal-d9b1c37\" class=\"premium-modal-box-modal\"\n\t\t\trole=\"dialog\"\n\t\t\tstyle=\"display: none\"\n\t\t\t>\n\t\t\t\t<div class=\"premium-modal-box-modal-dialog\" data-delay-animation=\"\" data-modal-animation=\"fadeInDown animated-fast\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"premium-modal-box-modal-header\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<h3 class=\"premium-modal-box-modal-title\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tAGN y galaxias a lo largo de los siglos\t\t\t\t\t\t\t\t<\/h3>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"premium-modal-box-close-button-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<button type=\"button\" class=\"premium-modal-box-modal-close\" data-dismiss=\"premium-modal\">&times;<\/button>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"premium-modal-box-modal-body\">\n\t\t\t\t\t\t<p><!-- wp:paragraph --><\/p>\n<p>El Grupo AGN y Galaxias a Trav\u00e9s de las \u00c9pocas (AGATHA) de la Universidad Diego Portales realiza investigaciones centradas en la evoluci\u00f3n de las galaxias y los n\u00facleos gal\u00e1cticos activos (AGN) a lo largo del tiempo c\u00f3smico, hasta los sistemas m\u00e1s primitivos. Para ello, utilizamos una variedad de instalaciones, t\u00e9cnicas y herramientas astron\u00f3micas.\u00a0<\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><!-- wp:paragraph --><\/p>\n<p>Las galaxias y sus agujeros negros supermasivos centrales (n\u00facleos gal\u00e1cticos activos o AGN) evolucionan conjuntamente de una manera fundamentalmente conectada. Nuestro grupo estudia el efecto de los AGN en el crecimiento de las galaxias y en sus entornos, utilizando observaciones de flujos de salida, morfolog\u00edas y cinem\u00e1tica. De manera similar, buscamos descubrir el origen y destino de las galaxias estudiando su ciclo de bariones y mecanismos de crecimiento, bas\u00e1ndonos en observaciones de su medio interestelar, actividad de formaci\u00f3n estelar y componentes estelares. Tambi\u00e9n investigamos la naturaleza y el origen de las galaxias m\u00e1s tempranas mediante observaciones del contenido de gas, la qu\u00edmica y la cinem\u00e1tica gal\u00e1ctica utilizando observatorios de \u00faltima generaci\u00f3n.<\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><!-- wp:paragraph --><\/p>\n<p class=\"translation-block\">Nuestro grupo est\u00e1 compuesto por los profesores <a href=\"https:\/\/astronomia.udp.cl\/es\/researcher\/manuel-aravena\/\" target=\"_self\">Manuel Aravena<\/a>, <a href=\"https:\/\/astronomia.udp.cl\/es\/researcher\/roberto-j-assef\/\" target=\"_self\">Roberto Assef<\/a> and <a href=\"https:\/\/astronomia.udp.cl\/es\/researcher\/chiara-mazzucchelli\/\" target=\"_self\">Chiara Mazzucchelli<\/a>, la estudiante de doctorado <a href=\"https:\/\/astronomia.udp.cl\/es\/researcher\/tatevik-mkrtchyan\/\" target=\"_self\">Tatevik Mkrtchyan<\/a>, y los colaboradores externos y antiguos miembros de la UDP Dr. Tanio D\u00edaz-Santos, Dr. Jorge Gonz\u00e1lez-L\u00f3pez, Dr. Matthew Template, Dra. Ana Posses, Dr. Manuel Solimano y Dr. Dejene Zewdie.<\/p>\n<p class=\"translation-block\">Para m\u00e1s informaci\u00f3n, visite nuestro <a href=\"https:\/\/astroagatha.cl\/\" target=\"_self\">sitio web<\/a> y nuestro perfil de Instagram: <a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/astroagatha\/\" target=\"_self\">@astroagatha<\/a>.<\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><!-- wp:paragraph --><\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"premium-modal-box-modal-footer\">\n\t\t\t\t\t\t\t<button type=\"button\" class=\"premium-modal-box-modal-lower-close\" data-dismiss=\"premium-modal\">\n\t\t\t\t\t\t\t\tVolver a Colaboraciones\t\t\t\t\t\t\t<\/button>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a1489b4 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"a1489b4\" data-element_type=\"container\" data-settings=\"{&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ae41e1a premium-modal-dismissible-yes elementor-widget elementor-widget-premium-addon-modal-box\" data-id=\"ae41e1a\" data-element_type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;premium_modal_box_animation&quot;:&quot;fadeInDown&quot;}\" data-widget_type=\"premium-addon-modal-box.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\n\t\t<div class=\"premium-modal-box-container\" data-settings=\"{&quot;trigger&quot;:&quot;image&quot;,&quot;show_on_exit&quot;:false}\">\n\t\t\t<div class=\"premium-modal-trigger-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" data-toggle=\"premium-modal\" data-target=\"#premium-modal-ae41e1a\" class=\"premium-modal-trigger-img\" src=\"https:\/\/astronomia.udp.cl\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/MINGAL_logoblanco.png\" alt=\"MINGAL_logoblanco\">\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t\t\t<div id=\"premium-modal-ae41e1a\" class=\"premium-modal-box-modal\"\n\t\t\trole=\"dialog\"\n\t\t\tstyle=\"display: none\"\n\t\t\t>\n\t\t\t\t<div class=\"premium-modal-box-modal-dialog\" data-delay-animation=\"\" data-modal-animation=\"fadeInDown animated-fast\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"premium-modal-box-modal-header\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<h3 class=\"premium-modal-box-modal-title\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tN\u00facleo Milenio de Galaxias\t\t\t\t\t\t\t\t<\/h3>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"premium-modal-box-close-button-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<button type=\"button\" class=\"premium-modal-box-modal-close\" data-dismiss=\"premium-modal\">&times;<\/button>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"premium-modal-box-modal-body\">\n\t\t\t\t\t\t<p><!-- wp:paragraph --><\/p>\n<p><!-- wp:paragraph --><\/p>\n<p><!-- wp:paragraph --><\/p>\n<p class=\"translation-block\">El N\u00facleo Milenio de Galaxias (MINGAL) es una iniciativa de investigaci\u00f3n chilena financiada por la Agencia Nacional de Investigaci\u00f3n y Desarrollo (ANID). Su objetivo es profundizar en nuestra comprensi\u00f3n de la formaci\u00f3n y evoluci\u00f3n de las galaxias mediante la integraci\u00f3n de estudios sobre los procesos gal\u00e1cticos internos con la influencia del entorno intergal\u00e1ctico. Dirigido por el profesor Rodrigo Herrera-Camus (Universidad de Concepci\u00f3n) y codirigido por la profesora Yara Jaff\u00e9 (Universidad T\u00e9cnica Federico Santa Mar\u00eda), el proyecto re\u00fane a investigadores principales de varias instituciones chilenas, entre ellos el  <a href=\"https:\/\/astronomia.udp.cl\/es\/researcher\/manuel-aravena\/\" data-type=\"researcher\" data-id=\"1144\" target=\"_self\">Prof. Manuel Aravena<\/a> del Instituto de Estudios Astrof\u00edsicos (IEA) de la Universidad Diego Portales (UDP). MINGAL emplea herramientas de vanguardia, como la inteligencia artificial y simulaciones c\u00f3smicas, para analizar datos provenientes de observatorios de clase mundial como ALMA y el Telescopio Espacial James Webb (JWST).<\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><!-- wp:paragraph --><\/p>\n<p>Como investigador principal, el profesor Manuel Aravena se enfoca en comprender c\u00f3mo las galaxias adquieren y procesan gas a trav\u00e9s de interacciones con su entorno. Utilizando observaciones de ALMA y el JWST, estudia la presencia de distintos componentes \u2014estrellas, gas y polvo\u2014 para investigar estos procesos. El Dr. Aravena destaca que MINGAL no solo apoya proyectos de investigaci\u00f3n individuales, sino que tambi\u00e9n fomenta una s\u00f3lida red de colaboraci\u00f3n en estudios sobre la formaci\u00f3n de galaxias y estructuras a gran escala, aprovechando herramientas computacionales avanzadas como el aprendizaje autom\u00e1tico y la inteligencia artificial. Este enfoque hol\u00edstico busca abordar la diversidad de procesos que influyen en la evoluci\u00f3n gal\u00e1ctica a lo largo del tiempo c\u00f3smico y desarrollar herramientas computacionales aplicables a otras \u00e1reas cient\u00edficas.<\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><!-- wp:paragraph --><\/p>\n<p>La investigaci\u00f3n de MINGAL est\u00e1 preparada para sentar las bases de futuras exploraciones con instrumentos de pr\u00f3xima generaci\u00f3n, como el Telescopio Extremadamente Grande (ELT), cuya puesta en marcha est\u00e1 prevista en el norte de Chile alrededor del a\u00f1o 2030. El proyecto tambi\u00e9n contribuye a la formaci\u00f3n de una nueva generaci\u00f3n de astr\u00f3nomos chilenos, asegurando que est\u00e9n preparados para liderar los pr\u00f3ximos descubrimientos astron\u00f3micos. Adem\u00e1s, la integraci\u00f3n de la inteligencia artificial en las metodolog\u00edas de investigaci\u00f3n posiciona a los cient\u00edficos chilenos a la vanguardia de los avances tecnol\u00f3gicos en el campo.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">S\u00edganos en Instagram: <a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/nucleodegalaxias\/\">@nucleodegalaxias<\/a><\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"premium-modal-box-modal-footer\">\n\t\t\t\t\t\t\t<button type=\"button\" class=\"premium-modal-box-modal-lower-close\" data-dismiss=\"premium-modal\">\n\t\t\t\t\t\t\t\tVolver a Colaboraciones\t\t\t\t\t\t\t<\/button>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1d45d02 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"1d45d02\" data-element_type=\"container\" data-settings=\"{&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-750ab98 premium-modal-dismissible-yes elementor-widget elementor-widget-premium-addon-modal-box\" data-id=\"750ab98\" data-element_type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;premium_modal_box_animation&quot;:&quot;fadeInDown&quot;}\" data-widget_type=\"premium-addon-modal-box.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\n\t\t<div class=\"premium-modal-box-container\" data-settings=\"{&quot;trigger&quot;:&quot;image&quot;,&quot;show_on_exit&quot;:false}\">\n\t\t\t<div class=\"premium-modal-trigger-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" data-toggle=\"premium-modal\" data-target=\"#premium-modal-750ab98\" class=\"premium-modal-trigger-img\" src=\"https:\/\/astronomia.udp.cl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/phylogal.png\" alt=\"phylogal\">\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t\t\t<div id=\"premium-modal-750ab98\" class=\"premium-modal-box-modal\"\n\t\t\trole=\"dialog\"\n\t\t\tstyle=\"display: none\"\n\t\t\t>\n\t\t\t\t<div class=\"premium-modal-box-modal-dialog\" data-delay-animation=\"\" data-modal-animation=\"fadeInDown animated-fast\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"premium-modal-box-modal-header\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<h3 class=\"premium-modal-box-modal-title\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tPhylogal\t\t\t\t\t\t\t\t<\/h3>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"premium-modal-box-close-button-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<button type=\"button\" class=\"premium-modal-box-modal-close\" data-dismiss=\"premium-modal\">&times;<\/button>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"premium-modal-box-modal-body\">\n\t\t\t\t\t\t<div>\n<p>La abundancia qu\u00edmica de las estrellas de larga vida puede utilizarse para comprender c\u00f3mo se form\u00f3 y evolucion\u00f3 la V\u00eda L\u00e1ctea. Esto se debe a que estas estrellas (f\u00f3siles) conservan en su atm\u00f3sfera la composici\u00f3n qu\u00edmica de la nube de gas progenitora, o medio interestelar (ISM), que evoluciona.  Su evoluci\u00f3n est\u00e1 impulsada por la creaci\u00f3n y contaminaci\u00f3n de nuevos elementos qu\u00edmicos procedentes de estrellas masivas de corta vida.  Por lo tanto, las estrellas que se formaron a partir del mismo ISM progenitor en diferentes momentos tienen una abundancia qu\u00edmica diferente, y estas abundancias qu\u00edmicas aumentan con el tiempo. Relacionar la abundancia qu\u00edmica de las estrellas con la evoluci\u00f3n de la V\u00eda L\u00e1ctea es, de hecho, un problema evolutivo est\u00e1ndar y, como tal, puede abordarse con la filogen\u00e9tica.<\/p>\n<\/div>\n<p>La filogen\u00e9tica es la metodolog\u00eda creada por los bi\u00f3logos para reconstruir la historia evolutiva de las formas de vida en la Tierra. De hecho, hace m\u00e1s de un siglo, Darwin, sin saber de la existencia del ADN, se dio cuenta de que exist\u00eda un mecanismo que transmit\u00eda informaci\u00f3n entre una generaci\u00f3n y la siguiente. Esa transmisi\u00f3n se denomin\u00f3 \u00abdescendencia con modificaci\u00f3n\u00bb: cada transmisi\u00f3n implicaba una peque\u00f1a modificaci\u00f3n de los rasgos, pero tras un largo periodo de tiempo, estas modificaciones se acumularon y se volvieron significativas.  La filogen\u00e9tica tiene como objetivo caracterizar los mecanismos de transmisi\u00f3n y reconstruir los acontecimientos pasados responsables de la diversidad de rasgos que observamos hoy en d\u00eda. La filogen\u00e9tica se convirti\u00f3 en un m\u00e9todo consolidado en la biolog\u00eda evolutiva y ha revolucionado otros campos, como la arqueolog\u00eda y la antropolog\u00eda, a trav\u00e9s de los estudios sobre la evoluci\u00f3n de la cultura, el lenguaje o la m\u00fasica.\u00a0<\/p>\n<p>Hemos identificado el proceso de \u00abdescendencia con modificaci\u00f3n\u00bb en las galaxias: sabemos que los elementos qu\u00edmicos de las estrellas f\u00f3siles contienen la informaci\u00f3n hereditaria que se transmite entre generaciones estelares.\u00a0<\/p>\n<p>Phylogal es una red de cient\u00edficos de astrof\u00edsica, biolog\u00eda y matem\u00e1ticas que impulsa el campo de la \u00abfilogen\u00e9tica de las galaxias\u00bb y sus perspectivas en la astrof\u00edsica evolutiva. Phylogal surge como una continuaci\u00f3n del N\u00facleo del Milenio para la Reconstrucci\u00f3n Evolutiva del Medio Interestelar (ERIS,\u00a0<a href=\"http:\/\/nucleomilenioeris.cl\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" data-saferedirecturl=\"https:\/\/www.google.com\/url?q=http:\/\/nucleomilenioeris.cl\/&amp;source=gmail&amp;ust=1753846290434000&amp;usg=AOvVaw1qRLOdmu-6tlX__XrJQYkv\">nucleomilenioeris.cl\/<\/a>).<wbr \/>\u00a0<\/p>\n<p class=\"translation-block\">Para m\u00e1s informaci\u00f3n, visite nuestro <a href=\"https:\/\/phylogal.cl\/en\/\" target=\"_self\">sitio web<\/a> y nuestro perfil de Instagram: <a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/phylogal\/\" target=\"_self\">@phylogal<\/a>.\u00a0<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"premium-modal-box-modal-footer\">\n\t\t\t\t\t\t\t<button type=\"button\" class=\"premium-modal-box-modal-lower-close\" data-dismiss=\"premium-modal\">\n\t\t\t\t\t\t\t\tVolver a Colaboraciones\t\t\t\t\t\t\t<\/button>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-015c12d e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"015c12d\" data-element_type=\"container\" data-settings=\"{&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\" data-core-v316-plus=\"true\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-271990a e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"271990a\" data-element_type=\"container\" data-settings=\"{&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3cc7fa3 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"3cc7fa3\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<style>\/*! elementor - v3.20.0 - 13-03-2024 *\/\n.elementor-widget-image{text-align:center}.elementor-widget-image a{display:inline-block}.elementor-widget-image a img[src$=\".svg\"]{width:48px}.elementor-widget-image img{vertical-align:middle;display:inline-block}<\/style>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/astronomia.udp.cl\/es\/collaboration\/udp-cosmic-dust-laboratory\/\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"681\" height=\"366\" src=\"https:\/\/astronomia.udp.cl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Logo-DUST_fondo-negro-1-removebg-preview.png\" class=\"attachment-large size-large wp-image-7048\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/astronomia.udp.cl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Logo-DUST_fondo-negro-1-removebg-preview.png 681w, https:\/\/astronomia.udp.cl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Logo-DUST_fondo-negro-1-removebg-preview-300x161.png 300w, https:\/\/astronomia.udp.cl\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Logo-DUST_fondo-negro-1-removebg-preview-18x10.png 18w\" sizes=\"(max-width: 681px) 100vw, 681px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2ed42e6 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"2ed42e6\" data-element_type=\"container\" data-settings=\"{&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-caf42db premium-modal-dismissible-yes elementor-widget elementor-widget-premium-addon-modal-box\" data-id=\"caf42db\" data-element_type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;premium_modal_box_animation&quot;:&quot;fadeInDown&quot;}\" data-widget_type=\"premium-addon-modal-box.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\n\t\t<div class=\"premium-modal-box-container\" data-settings=\"{&quot;trigger&quot;:&quot;image&quot;,&quot;show_on_exit&quot;:false}\">\n\t\t\t<div class=\"premium-modal-trigger-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" data-toggle=\"premium-modal\" data-target=\"#premium-modal-caf42db\" class=\"premium-modal-trigger-img\" src=\"https:\/\/astronomia.udp.cl\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/logoYemsWhite.png\" alt=\"logoYemsWhite\">\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t\t\t<div id=\"premium-modal-caf42db\" class=\"premium-modal-box-modal\"\n\t\t\trole=\"dialog\"\n\t\t\tstyle=\"display: none\"\n\t\t\t>\n\t\t\t\t<div class=\"premium-modal-box-modal-dialog\" data-delay-animation=\"\" data-modal-animation=\"fadeInDown animated-fast\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"premium-modal-box-modal-header\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<h3 class=\"premium-modal-box-modal-title\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tExoplanetas j\u00f3venes y sus lunas\t\t\t\t\t\t\t\t<\/h3>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"premium-modal-box-close-button-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<button type=\"button\" class=\"premium-modal-box-modal-close\" data-dismiss=\"premium-modal\">&times;<\/button>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"premium-modal-box-modal-body\">\n\t\t\t\t\t\t<p><!-- wp:paragraph --><\/p>\n<p>El N\u00facleo Milenio propuesto sobre exoplanetas j\u00f3venes y sus lunas (YEMS) aborda la dicotom\u00eda en la formaci\u00f3n de planetas gigantes mediante el desarrollo de un nuevo m\u00e9todo para la detecci\u00f3n de exoplanetas j\u00f3venes. Est\u00e1 liderado por Alice Zurlo (Directora) y Lucas Cieza (IP) de AstroUDP, junto con Sebasti\u00e1n P\u00e9rez (Director alterno) de la Universidad de Santiago, Cecilia Hern\u00e1ndez (IP) de la Universidad de Concepci\u00f3n y Viviana Guzm\u00e1n (IP) de la Universidad Cat\u00f3lica.<\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><!-- wp:paragraph --><\/p>\n<p>Uno de los grandes debates en astrof\u00edsica se refiere a la v\u00eda de formaci\u00f3n de los planetas gigantes como J\u00fapiter. Los planetas gigantes desempe\u00f1an un papel dominante en la arquitectura de los sistemas planetarios, ya que contienen la mayor parte de la masa y del momento angular. Dos teor\u00edas en competencia proponen escenarios viables para la formaci\u00f3n de gigantes gaseosos: el modelo de acreci\u00f3n del n\u00facleo y el modelo de inestabilidad del disco. \u00bfEn qu\u00e9 condiciones se favorece una teor\u00eda sobre la otra? \u00bfY son estas teor\u00edas mutuamente excluyentes? Responder estas preguntas requiere conocer d\u00f3nde y cu\u00e1ndo se forman los exoplanetas.<\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><!-- wp:paragraph --><\/p>\n<p>Los lugares de nacimiento de los planetas est\u00e1n ahora al alcance de las observaciones modernas, especialmente gracias a grandes arreglos interferom\u00e9tricos y c\u00e1maras de \u00f3ptica adaptativa extrema. Estas observaciones pioneras est\u00e1n revelando los procesos f\u00edsicos que ocurren en los discos protoplanetarios y que moldean la arquitectura de los sistemas planetarios del futuro, arrojando luz sobre el origen de nuestro propio Sistema Solar. Los descubrimientos de exoplanetas j\u00f3venes incrustados en discos protoplanetarios est\u00e1n comenzando a revelar el intrincado y potencialmente ca\u00f3tico proceso de formaci\u00f3n planetaria. Ahora nos enfrentamos a la necesidad de confirmar y caracterizar exoplanetas j\u00f3venes en pleno proceso de formaci\u00f3n. Esto requiere avances en observaciones, simulaciones y t\u00e9cnicas de imagen que apenas estamos comenzando a desarrollar.<\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\" class=\"translation-block\">Para m\u00e1s informaci\u00f3n, visite nuestro <a href=\"https:\/\/www.milenioyems.cl\/index-es.html\" target=\"_self\">sitio web<\/a> y nuestro perfil de Instagram.: <a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/milenioyems\/\" target=\"_self\">@milenioyems<\/a>.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"premium-modal-box-modal-footer\">\n\t\t\t\t\t\t\t<button type=\"button\" class=\"premium-modal-box-modal-lower-close\" data-dismiss=\"premium-modal\">\n\t\t\t\t\t\t\t\tVolver a Colaboraciones\t\t\t\t\t\t\t<\/button>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-12c773e e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"12c773e\" data-element_type=\"container\" data-settings=\"{&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9f523e8 premium-modal-dismissible-yes elementor-widget elementor-widget-premium-addon-modal-box\" data-id=\"9f523e8\" data-element_type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;premium_modal_box_animation&quot;:&quot;fadeInDown&quot;}\" data-widget_type=\"premium-addon-modal-box.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\n\t\t<div class=\"premium-modal-box-container\" data-settings=\"{&quot;trigger&quot;:&quot;image&quot;,&quot;show_on_exit&quot;:false}\">\n\t\t\t<div class=\"premium-modal-trigger-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" data-toggle=\"premium-modal\" data-target=\"#premium-modal-9f523e8\" class=\"premium-modal-trigger-img\" src=\"https:\/\/astronomia.udp.cl\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Logo_CATA_BLANCO.png\" alt=\"Logo_CATA_BLANCO\">\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t\t\t<div id=\"premium-modal-9f523e8\" class=\"premium-modal-box-modal\"\n\t\t\trole=\"dialog\"\n\t\t\tstyle=\"display: none\"\n\t\t\t>\n\t\t\t\t<div class=\"premium-modal-box-modal-dialog\" data-delay-animation=\"\" data-modal-animation=\"fadeInDown animated-fast\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"premium-modal-box-modal-header\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<h3 class=\"premium-modal-box-modal-title\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tCentro de Astrof\u00edsica y Tecnolog\u00edas Afines\t\t\t\t\t\t\t\t<\/h3>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"premium-modal-box-close-button-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<button type=\"button\" class=\"premium-modal-box-modal-close\" data-dismiss=\"premium-modal\">&times;<\/button>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"premium-modal-box-modal-body\">\n\t\t\t\t\t\t<p><!-- wp:paragraph --><\/p>\n<p>Centro de Excelencia en Astrof\u00edsica y Tecnolog\u00edas Afines (CATA)  es una instituci\u00f3n cient\u00edfica y tecnol\u00f3gica dedicada a la investigaci\u00f3n de vanguardia en astronom\u00eda y tecnolog\u00edas relacionadas. Tambi\u00e9n es la iniciativa cient\u00edfica m\u00e1s grande en este campo liderada por astr\u00f3nomos con sede en Chile. El CATA est\u00e1 financiado por la Agencia Nacional de Investigaci\u00f3n y Desarrollo (ANID) y est\u00e1 compuesto por cinco universidades: la Universidad de Chile (instituci\u00f3n anfitriona), la Pontificia Universidad Cat\u00f3lica de Chile, la Universidad de Concepci\u00f3n, la Universidad Diego Portales y la Universidad Nacional Andr\u00e9s Bello.<\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><!-- wp:paragraph --><\/p>\n<p>El equipo multidisciplinario de profesionales del CATA \u2014que abarca astronom\u00eda, ingenier\u00eda y ciencias afines\u2014 desarrolla investigaci\u00f3n en siete \u00e1reas cient\u00edficas: Cosmolog\u00eda y Formaci\u00f3n de Galaxias; Agujeros Negros Supermasivos y Fen\u00f3menos Energ\u00e9ticos; Galaxias; Poblaciones Estelares; Formaci\u00f3n de Estrellas y Planetas; Exoplanetas y Astrobiolog\u00eda; y Astrof\u00edsica Te\u00f3rica. Adem\u00e1s, el Centro cuenta con \u00e1reas especializadas en instrumentaci\u00f3n astron\u00f3mica, transferencia tecnol\u00f3gica, un n\u00facleo de computaci\u00f3n y una unidad dedicada a la divulgaci\u00f3n cient\u00edfica.<\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><!-- wp:paragraph --><\/p>\n<p class=\"translation-block\">Entre sus miembros se encuentran <a href=\"https:\/\/astronomia.udp.cl\/es\/researcher\/roberto-j-assef\/\" target=\"_self\"> el Dr. Roberto Assef<\/a> como codirector,<a href=\"https:\/\/astronomia.udp.cl\/es\/researcher\/james-jenkins\/\" target=\"_self\"> el Dr. James Jenkins<\/a> como investigador principal; <a href=\"https:\/\/astronomia.udp.cl\/es\/researcher\/evelyn-johnston\/\" target=\"_self\">la Dr. Evelyn Johnston<\/a> y el <a href=\"https:\/\/astronomia.udp.cl\/es\/researcher\/manuel-aravena\/\" target=\"_self\">Dr. Manuel Aravena<\/a> como investigadores asociados; y un n\u00famero significativo de estudiantes de doctorado e investigadores posdoctorales de la IEA-UDP.<\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><!-- wp:paragraph --><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\" class=\"translation-block\">Para m\u00e1s informaci\u00f3n, consulte el <a href=\"https:\/\/cata.cl\/nosotros\/\" target=\"_self\">sitio web<\/a>.\u00a0<\/p>\n<p><!-- \/wp:paragraph --><\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"premium-modal-box-modal-footer\">\n\t\t\t\t\t\t\t<button type=\"button\" class=\"premium-modal-box-modal-lower-close\" data-dismiss=\"premium-modal\">\n\t\t\t\t\t\t\t\tVolver a Colaboraciones\t\t\t\t\t\t\t<\/button>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-12250fc elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"12250fc\" data-element_type=\"section\" data-settings=\"{&quot;_ha_eqh_enable&quot;:false}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-c0eeb32\" data-id=\"c0eeb32\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6770724 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"6770724\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>MINGAL\u2019s research is poised to lay the groundwork for future explorations with upcoming instruments such as the Extremely Large Telescope (ELT), set to begin operations in northern Chile around 2030. The project also contributes to training a new generation of Chilean astronomers, ensuring their readiness to lead in forthcoming astronomical discoveries. Furthermore, MINGAL\u2019s integration of &hellip;<\/p>\n<p class=\"read-more\"> <a class=\"\" href=\"https:\/\/astronomia.udp.cl\/es\/research\/collaborations\/\"> <span class=\"screen-reader-text\">Colaboraciones<\/span> Leer m\u00e1s &raquo;<\/a><\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":739,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_header_footer","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"site-sidebar-layout":"no-sidebar","site-content-layout":"page-builder","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"disabled","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"disabled","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":""},"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/astronomia.udp.cl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/741"}],"collection":[{"href":"https:\/\/astronomia.udp.cl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/astronomia.udp.cl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/astronomia.udp.cl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/astronomia.udp.cl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=741"}],"version-history":[{"count":86,"href":"https:\/\/astronomia.udp.cl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/741\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8076,"href":"https:\/\/astronomia.udp.cl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/741\/revisions\/8076"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/astronomia.udp.cl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/739"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/astronomia.udp.cl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=741"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}